76 KWANJIT LERTSIRI
“เมื่อเราต้องรักษาความเป็นของแท้
เราก็ต้องนำทฤษฎีมาสู่การปฏิบัติ
เพื่อหานวัตกรรมในการอนุรักษ์”
ขวัญจิตร เลิศศิริ
นักอนุรักษ์งานศิลปะ
ขวัญจิตร เลิศศิริ
อนุรักษ์งานศิลป์ สร้างสรรค์นวัตกรรม เพื่อเก็บรักษาคุณค่า
หากเอ่ยถึงอาชีพนักอนุรักษ์ เชื่อว่าหลายคนคง
หากเอ่ยถึงอาชีพนักอนุรักษ์ เชื่อว่าหลายคนคง
นึกถึงนักอนุรักษ์โบราณสถาน โบราณคดี หรือนักอนุรักษ์
ป่าไม้ซึ่งเป็นอาชีพที่เรารู้จักเป็นอย่างดี และได้เห็นบทบาท
สำคัญๆ ของอาชีพเหล่านั้น แต่หากเอ่ยถึง “นักอนุรักษ์งาน
ศิลปะ" เชื่อว่าคงมีคำถามไม่น้อยว่าท่าอะไร
อาจารย์รัญจิตร เลิศศิริ นักอนุรักษ์งานศิลปะ
โบราณ ผู้ที่ได้รับฉายาว่า “หมอศิลปะ” ผู้ที่เป็นทั้งนวัตกร
และผู้ขับเคลื่อนผลักดันอาชีพนักอนุรักษ์ศิลปะโบราณใน
ประเทศไทย เป็นที่รู้จักและตื่นตัวถึงความสำคัญ นอกจาก
อาจารย์ยังเป็นผู้ทุ่มเทให้กับการสร้างคนผู้ที่จะเป็นกำลัง
สำาคัญในการยกระดับอาชีพนี้ในประเทศไทยให้ทัดเทียม
อาจารย์ขวัญจิตร เล่าว่า แต่เดิมทำงานด้านศิลปะ
เพราะอบและเห็นคุณค่าในงานศิลปะ เลือกที่จะ
*** งานศิลปะ เพราะมีแรงบันดาลใจมาจาก
อาจารย์สมัยเรียนเราเห็นภาพศิลปะโบราณที่เสียหาย
หรือเสือพระต้องการการอบรมรักษา คิดว่าต้องมีการ
วาดสีใหม่เพื่อให้กลับมาเหมือนใหม่ แต่วันนั้นใช้แค่น้ำยา
เด็ดทุกอย่างก็กลับมาเหมือนเดิม ทำให้เข้าใจว่างานอนุรักษ์
งานเก็บรักษาความเป็นของแท้ และเป็นงานที่ไม่ได้ง่าย
คือ มีกระบวนขั้นตอนที่ซับซ้อน ต้องเข้าใจ เรียนรู้
วิเคราะห์ทั้งงานและเครื่องมือ เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์ เกิด
การรักษาสิ่งที่มีคุณค่า โดยต้องระวังทุกขั้นตอนเพื่อไม่ให้
เกิดความเสียหายขึ้นได้
งาน นักอนุรักษ์ต่างจากงานศิลปินตรงที่ศิลปินจะ
เป็นผู้สร้างสรรค์เทคนิคต่าง ๆ มาใส่ ส่วนอนุรักษ์ไม่มี
สีแบบนั้นต้องการทางทำให้งานที่มีคุณค่าเทียบ
มูลค่าไม่ได้ สามารถคงสภาพเดิมมากที่สุด
อาจารย์ขวัญจิตรเล่าอีกว่า ปัจจุบันสังคมยังรู้จัก
อาชีพนี้น้อยและไม่เข้าใจความสำคัญ ซึ่งเนื้อแท้แล้วอาชีพ
นี่คือนวัตกร เพราะต้องคิดสร้างสรรค์อุปกร์เครื่องมือในการ
ทำงานซ่อมแซมทุกชิ้น เพราะในแต่ละครั้งงานที่มาซ่อมก็มี
ความใหม่สำหรับคนทำงานเสมอ เปรียบเหมือนหมอรักษา
คนไข้ที่ต้องคิดหาแนวทางในการรักษาให้ตรงและถูกต้อง
ที่สุด จึงได้มีการจัดตั้งเครือข่ายในการให้ความรู้และร่วม
กับมหาวิทยาบางแห่งในการจัดทำรายวิชาด้านงานอนุรักษ์
เข้าไปในการเรียนการสอน เพื่อให้เกิดความเข้าใจ รวมทั้ง
ยังส่งเสริมให้เกิดความร่วมในแบบเครือข่ายทั้งในประเทศ
และต่างประเทศ
“เราต้องเป็นตัวสะท้อนให้สังคมเข้าใจว่านักอนุรักษ์
งานศิลปะของไทยมีผู้มีความรู้ความสามารถเทียบเท่าต่าง
ประเทศ และมีความสำคัญ หน่วยงานรัฐมีเอกสารเก่าๆ
ที่ต้องเก็บรักษาแบบดั้งเดิมมากมาย มีความสำคัญเชิง
ประวัติศาสตร์ นี่คือหนึ่งในอาชีพที่ทุกกระทรวง ทบวง กรม
ควรมี ดังนั้นควรพิจารณาปรับโครงสร้างเพื่อเปิดรับตำแหน่ง
จานนักอนุรักษ์ เพื่อเป็นการเปิดกว้างให้ผู้ที่เรียนจบมาแล้ว
มีโอกาสในการทํางาน ไม่ใช่เรียนจบมาแล้วไม่มีงานรองรับ
อาชีพนี้ก็จะหายไป
อาจารย์ขวัญจิตรยังเล่าต่อว่า วัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ใน
งานอนุรักษ์มีราคาสูงและบางชิ้นที่ไม่เหมาะสมกับงานของ
โดย จึงทำให้เกิดการแก้ปัญหาโดยคิดค้นสร้างอุปกรณ์ที่ใช้
งานเองจากธรรมชาติและสิ่งที่มีในประเทศไทย ที่ประสบ
ความสำเร็จคือการมะขามที่สามารถทำให้การซ่อมแบบภาพ
ทีเสียหายได้อย่างดี
อาชีพนักอนุรักษ์งานศิลปะ จึงไม่ใช่แค่เรื่องของ
งานซ่อมอย่างที่เข้าใจ และนับวันก็จะเลือนหาย จึงจำเป็นที่
หน่วยงานการศึกษาและผู้ที่เกี่ยวข้องต้องส่งเสริมสนับสนุน
เพื่อให้เป็นอาชีพที่ยั่งยืนของไทยและช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย
โดยไม่ต้องส่งไปซ่อมยังต่างประเทศ ปัจจุบันอาจารย์ขวัญจิตร
ได้พยายามสร้างการรับรู้และเป็นกระบอกเสียงให้อาชีพนี้
ด้วยการสื่อสารออนไลน์ ทั้งการให้ความรู้เรื่องการเก็บรักษา
ภาพ การซ่อมแซมบางประเภทที่ทำได้เอง รวมทั้งจัดอบรม
ให้กับผู้ที่สนใจในหน่วยงานต่าง ๆ ซึ่งยังผลทำให้เกิดอาชีพ
ต่อเนื่องจากงานอนุรักษ์ เช่น อาชีพรับฝากภาพโบราณ
หรือภาพที่มีมูลค่าสูง เนื่องจากเจ้าของภาพอาจไม่มีพื้นที่
เก็บที่เหมาะสม ซึ่งจะส่งผลต่องานชิ้นนั้นเสื่อมสภาพเร็ว
นับเป็นการเพิ่มโอกาสให้สังคม
งานอนุรักษ์ศิลปะโบราณ เป็นอาชีพที่ช่วยธำรง
รักษาเรื่อวราวประวัติศาสตร์ ความทรงจำที่ไม่อาจ
ประเมินค่าได้ต้องผ่านขั้นตอนการทํางานอย่างเป็นระบบ
จึงเป็นอาชีพที่ควรได้รับการส่งเสริมไม่ให้เลื่อนหายเพื่อให้
เกิดความยั่งยืนของสังคม
Kwanjit Lertsiri | Freelance
Innovation in art conservation to maintain its value
Conservationists are different
from artists. Ignore But we
have to keep it authentic, put
theory into practice to find
innovation."
Apr Kwanj Lentsiri, an andent,
conservator known as the "Art
or both an inventor and a
Diving force behind Thailand's an-
Pentect preservation activities She
Called that she first worked in the
indultry because the enjoyed
recognized the value of art. The
E
C
r
a
F
ti
maintenance of authenticity is known
as conservation. The work is not as
simple as you may believe since com-
plicated processes art pieces and
instruments must be comprehend
ed, studied, and examined thoroughly.
Currently, society has little un-
derstanding about this occupation
and does not recognize its signife
cance. In essence, this is an imagina o
Ewe career since one must be creative
Virb equipment for each artwork Each
epair job is unique for the techni
0
A
c
c
cians. As a result, a network bas
been formed to educate and collab-
orate with universities in the prepa-
ration of conservation courses. It
also stimulates collaboration in a t
network both inside and outside of
the country. This occupation involves
more than merely restoration labor.
As a result education agencies and
other involved parties must be en-
couraged to develop a sustainable
career in Thailand At the same time."
money can be saved it the artwork.
H
does not have to be sent abroad for
reparation.
Kwanjit is now attempting to
aise awareness and be the voice of
this profession using online commu-
nication channels, both to teach
about self-preservation and to train
people interested in various agen-
ies. To her, art conservation is a
profession that aids in the preservation
of history and valuable memories,