00
52 DR.KHUNYING PORNTIP
ROJANASUNAN
“หมอเชื่อว่า... นิติวิทยาศาสตร์
เป็นองค์ความรู้หนึ่งที่จะทำให้
ความยุติธรรมเกิดขึ้นในสังคม"
พญ. คุณหญิงพรทิพย์
โรจนสุนันท์
สถาบันนิติวิทยาศาสตร์
แพทย์หญิง คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์
สืบจากศพ ทวงความยุติธรรมสู่สังคม
“ความยุติธรรม” สำหรับคนที่ตาย คือสิ่งที่ท้าทาย
สําหรับอาชีพนิติวิทยศาสตร์ หรือที่เรียกกันว่างานนิติเวช
งานนี้เป็นงานท้าทายเพราะต้องยึดหลักความยุติธรรม
และทํางานภายใต้ความกดดันจากรอบด้านตลอดเวลา
แพทย์หญิง คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ หรือ หมอพรทิพย์
เจ้าของฉายา “คุณหญิงหมื่นศพ” คือผู้จุดกระแสให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงในกระบวนการยุติธรรมให้กับสังคม โดยนำ
หลักวิทยาศาสตร์มาเป็นเครื่องมืออย่างมีเหตุและมีผลจน
ทำให้กระบวนการยุติธรรมในประเทศไทยมีความก้าวหน้า
และสร้างความเชื่อถือให้เกิดขึ้น
คุณหมอพรทิพย์ เริ่มการทำงานถึงปัจจุบันรวมเวลา
40 ปีเต็ม ไม่เคยเบื่อในการทำงานเพราะทุกเคสเหมือนได้
เรียนรู้เสมอ ทำให้ได้ใช้ความคิด มีสมาธิ ทุกอย่างเริ่มต้นจาก
การเห็น การคิดประมวลผล สิ่งเหล่านี้คือวิทยาศาสตร์ เพราะ
ฉะนั้นจะชอบเรื่องใดเรื่องเดียวไม่ได้ ต้องสนใจทุกเรืองไปหมด
นิติเวช เป็นส่วนหนึ่งของนิติวิทยาศาสตร์ เป็นองค์
ความรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่จะตอบในกระบวนการ
ยุติธรรม โดยวิธีการตรวจศพเพื่อหาสาเหตุการตาย การ
ตรวจผู้ป่วยคดีโดยเห็นจากบาดแผลและต้องนึกสันนิษฐาน
ว่าเกิดจากอะไร ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะเป็นพยานหลักฐานสำคัญ
เช่น เมื่อเราเห็นเด็กคนนี้แล้วเราสันนิษฐานว่าน่าจะถูก
จับจุ่มน้ำร้อน นี่คือการทำให้เกิดความยุติธรรม ส่วนองค์
ประกอบอื่น ๆ ที่เป็นนิติเวช คือ การตรวจหาสารพิษใน
ร่างกาย ตรวจดีเอ็นเอ ตรวจเส้นผม
“การตรวจที่เรียกว่านิติวิทยาศาสตร์ไม่ใช่แค่การ
เก็บหลักฐานทางชีวภาพอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวกับมนุษย์
ด้วย เพราะทั้งหมดจะนำไปสู่ความจริงว่าผู้ตายเป็นอะไร
ตายและตายอย่างไร ถ้าตายโดยคนทำให้ตาย ต้องถามว่า
ใครเป็นคนทําให้ตาย ตายเมื่อไหร่ ตายที่ไหน นี่คือการใช้
วิทยาศาสตร์ตรวจศพ และหาความเป็นธรรมหาความจริง
แทนคนตาย ส่วนเรื่องคนเป็นนั้นเพื่อหาความจริงจากสิ่งที่
พบในผู้มีชีวิตอยู่ นิติวิทยาศาสตร์และนิติเวชจึงถือว่าเป็น
ส่วนสําคัญในกระบวนการยุติธรรม”
คุณหมอพรทิพย์เล่าว่า การพิสูจน์และสืบค้น
หาความจริงด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จึงเป็น
กุญแจสำคัญ หัวใจหลักที่จะเสาะหาหลักฐานมาเปิดโปงให้
พบความจริง เพราะคำพูดการให้ปากคำของผู้ต้องหามัก
ไม่ยอมรับอยู่แล้ว จึงต้องมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยัน
เพื่อนำไปสู่ความยุติธรรมในที่สุด
สำหรับเคสที่มีความยาก คุณหมอบอกว่า ตรวจ
หาความจริงไม่ได้ด้วยศพ เป็นกรณีที่มีการยิงลูกศิษย์วัด 2
คนตายแล้วเผาศพและเผาทำลายสถานที่ มีการฆาตกรรม
พระ ราดน้ำมันจุดไฟเผาไม่สามารถหาหลักฐานได้จากศพ
ทั้ง 3 แต่ปรากฏว่าพบหลักฐานตอนเดินเข้าไปแล้วถอยหัน
ไปมองเจอบนหลังคากุฏิที่พระมรณภาพ มีกิ่งไม้กิ่งหนึ่งที่มี
ผ้าสบงชุบน้ำมัน และไหม้เป็นบางส่วน ดังนั้นเราต้องมอง
ให้ทั่วเก็บทุกอย่างแล้วไปสานต่อ บางครั้งหาหลักฐานไม่ได้
แต่บางอย่างเป็นกุญแจไขได้ ดังนั้นจำเป็นต้องมีความรู้ใน
ทุกสาขา
จึงเป็นเสน่ห์ของงานนิติวิทยาศาสตร์
เมื่อคุณหมอพรทิพย์ได้เข้ามาบริหารเป็นผู้อำนวยการ
สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ ในปี 2551-2556 ก็ได้สร้างความ
เปลี่ยนแปลงในวงการยุติธรรมด้านการพิสูจน์หลักฐานด้วย
นิติวิทยาศาสตร์จนเป็นที่ประจักษ์ จนกระทั่งรัฐธรรมนูญปี
2560 มีการยกเรื่องนิติวิทยาศาสตร์ขึ้นมาเพื่อปฏิรูป จึงเป็น
ที่มาที่ทำให้หมอพรทิพย์มีโอกาสเสนอเรื่องการปฏิรูปการ
สืบสวนสอบสวนคดีอาญา การปฏิรูประบบนิติวิทยาศาสตร์
รวมไปถึงปฏิรูปเรื่องสิทธิต่าง ๆ ของผู้เสียชีวิตในฐานะ
วุฒิสมาชิก สร้างการเปลี่ยนแปลงในกระบวนการให้ความ
ยุติธรรมแก่ผู้เสียชีวิต ผู้เสียหายในคดี ผ่านกระบวนการ
นิติวิทยาศาสตร์
"การปฏิรูปที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงด้าน
ความยุติธรรมให้มีความยั่งยืนได้นั้นต้องมาจากองค์กรที่
เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรม ต้องร่วมกันตรวจสอบ
รวมทั้งระบบการบริหารของรัฐบาลที่สนับสนุน วางงานวาง
บทบาทหน้าที่ให้ถูกจุดจึงจะขับเคลื่อนให้เกิดความยั่งยืน
ที่เป็นจริง"
ถึงวันนี้การผลักดันองค์ความรู้ทางด้าน
วิทยาศาสตร์ในการสร้างกระบวนการยุติธรรม แสดงให้
เห็นในเชิงประจักษ์ และได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
และการตื่นตัวของสังคมได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะภาค
ประชนชนที่เข้าใจและเรียนรู้กระบวนการยุติธรรมมาก
ขึ้นบนโลกความจริง
Dr.Khunying Porntip Rojanasunan | Central Institute of Forensic Science
Investigating dead bodies, demanding social justice
"Forensic science is the body Rojanasunan or Doctor Porntip pio- tantly, a forensic scientist has to always she took part in reforming severa!
of knowledge that restores
justice in society."
The main challenge in forensic.
science and medical jurisprudence
lies in the reclamation of justice for the
dead Individuals in these fields make
judgements based on principles and
Justifications, often under pressure
Thoroughness, observative character,
and continual acquisition of knowledge
are of utmost importance.
Famously nicknamed "ten-thou
sand corpse lady, Khunying Porntip
neered the integration of forensic
Science into Thailand's judicial process..
Forty years in her career, her passion
n the field never seemed to relent.
Forensic science is not merely bio-
ogical examination but also covers the
aspect of human behaviors. Evidence
gets us closer to the truth as per the
nature and cause of death and, in
ase of a murder, the killer's identity.
■ttempt, and motive. Decoding said
-vidence requires the fundamental
rinciples of science. Most impor-
be femined of the task facing him/
her: uncovering the truth on behalf
of the deceased. Thankfully, as sup-
porting technologies become more
advanced, forensic science also has
increasing roles to play in the judicial
process."
Porntip's contribution signifi-
cantly improved the credibility of the
judicial process in Thailand and kept
it up to the global standards. During
her years as the director-general of
Central Institute of Forensic Science,
regulations and systems overseeing
forensic science practices, namely
criminal investigation, legal rights of
the deceased, and justice on behalf
of the deceased. As a senator, she.
pushed forward these policy-level
changes and incorporated them into
2017's constitutional draft.