22 SANYA MAKARIN
“ทุกที่คือสถานศึกษา
ผมอยากอยู่บ้าน
และอยากมีส่วนร่วม
ในการพัฒนาบ้านเกิด
ให้เป็นแหล่งเรียนรู้"
สัญญา อัครินทร์
โรงเรียนสีชมพูศึกษา
สัญญา มัครินทร์
มหา'ลัยไทบ้าน ที่ไม่บ้านอย่างที่คิด
ความรู้มีอยู่รอบตัว หากเรารู้จักใช้ประโยชน์
ทุกที่ก็คือโรงเรียน สิ่งนี้เป็นแนวคิดที่ช่วยทลายกำแพง
ความคิดที่ว่าความรู้ต้องอยู่เฉพาะในระบบการศึกษา
ในโรงเรียนเท่านั้น หากแต่ความรู้อยู่ที่มุมมองการสร้าง
โอกาสและการให้โอกาส ซึ่งผู้ที่มีมุมมองการศึกษาที่เรียก
ว่าเปลี่ยนแปลงแนวคิดเดิมคือ ครูสอยอ หรือ ครูน้อย มีชื่อ
จริงว่า นายสัญญา มีครินทร์ เป็นครูโรงเรียนสีชมพูศึกษา
อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น ผู้ที่เปิดมหาลัยไทบ้าน แหล่ง
เรียนรู้ที่บ้านเกิดที่มีแนวคิดไม่บ้านๆ เหมือนที่หลายคนคิด
เพราะได้ขยายแนวคิดนี้จนก่อเกิดเป็นรูปธรรม สร้างการ
เรียนรู้ต่อยอดให้เกิดขึ้นในสังคมและผู้คน
ฉายาครูสอยอมาจากอักษรย่อชื่อสัญญานั่นเองเรียก
ว่าเป็นฉายานามที่ถูกตั้งขึ้นสมัยเป็นนักเรียนมัธยมศึกษาตอน
ต้น หลายคนจึงเรียกติดปากมาจนถึงวันนี้ จุดเริ่มต้นของ
มหา'ลัยไทบ้าน มาจากแนวคิดร่วมกับเพื่อนที่มองเห็นว่าการ
ศึกษาไม่ควรผูกขาดอยู่ที่ใครคนใดคนหนึ่ง แต่ผู้ที่มีศักยภาพ
สามารถที่จะสร้างการศึกษาขึ้นมาได้เพื่อให้เกิดความเท่า
เทียม ลดความเหลื่อมล้ำและเปิดมิติการศึกษาที่ไม่ได้อยู่แค่
เฉพาะในตำราหรือห้องเรียน หากแต่วิถีชีวิตจริงเป็นสื่อการ
สอนที่ดีที่สุดนั่นเอง
“ไอเดียนี้เกิดจากการที่เราเชื่อเรื่องการเรียนรู้
ทุกคนมีศักยภาพ และการเรียนรู้ที่ดี คือ การเรียนรู้จาก
ประสบการณ์กันและกันและจากการลงมือทำ เริ่มแรกทำ
เรื่องการท่องเที่ยวที่บ้านอำเภอสีชมพู ซึ่งเป็นพื้นที่ห่าง
ไกล เป็นพื้นที่ที่มีของดีมากมาย จึงคิดว่าถ้าหากจะกลับมา
บ้านจะสามารถหาอะไรได้บ้าง จึงเล็งเห็นว่ามีธรรมชาติ มี
ความทรงจำ มีวัด อาหาร จึงกลับไปย้อนถ่ายรูปเก็บภาพ
และแชร์ผ่านเฟซบุ๊กตัวเอง ทำให้คนในพื้นที่เห็นว่าที่บ้านเรา
มีเรื่องราวเหล่านี้อยู่ เมื่อแชร์ไปเรื่อย ๆ ทำให้ได้รับความ
สมใจจากหลายหน่วยงานในพื้นที่ จึงได้ร่วมกับเพื่อนผู้ที่มี
ๆ
แนวคิดเดียวกันในการคิดและวางแผนออกแบบจนเป็นการ
ท่องเที่ยววิสาหกิจชุมชน “ท่องเที่ยววิถีชมพู” และได้ขยายมา
เป็นมหา'ลัยไทบ้านของคนพื้นที่ในปัจจุบัน
แนวคิดนี้เป็นสิ่งที่สร้างเครือข่ายทางการศึกษาที่
สำคัญของคนรุ่นใหม่ ครูสอยอบอกว่า จากการสร้างแหล่ง
ท่องเที่ยวทำให้เกิดการร่วมมือกับกลุ่มคนรุ่นใหม่ในจังหวัด
ในต่างอ้าเภอมาร่วมกันสร้างสิ่งที่เป็นมากกว่าการท่องเที่ยว
โดยมีแนวคิด 2 เรื่อง คือ 1) อยากอยู่บ้านและอยากให้ตัวเอง
มีส่วนร่วมในการพัฒนาบ้านเกิด และ 2) อยากมีเพื่อนที่มี
แนวคิดอยากเห็นตัวเองพัฒนาและอยากเห็นบ้านเกิดดีขึ้น
ทำให้คนในชุมชนรู้สึกภูมิใจในบ้านตัวเอง อยากมีส่วนร่วม
ในการแก้ปัญหาชุมชนบ้านตัวเอง ทําให้เกิดการร่วมมือแบบ
บูรณาการเป็นโปรแกรมห้องเรียนธรรมชาติชุมชนขึ้นมาเรียก
ว่า “มหา'ลัยไทบ้าน”
มหา'ลัยไทบ้านนอกจากจะเปิดให้ความรู้แก่นักเรียน
นักศึกษาแล้ว ยังมีโครงการที่จะร่วมกับสาธิตมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ จัดทําโพรเจกต์ห้องเรียนข้ามขอบ โดยการให้
เด็กสาธิตมาเรียนกับชุมชนเก็บเป็นหน่วยกิต เพื่อสร้างให้เดีย
เป็นนวัตกรที่สร้างการเปลี่ยนแปลงในสังคมนับเป็นหมุดหมาย
หนึ่งที่ตั้งใจให้เป็น cornmurity base learning เรียนผ่านพื้นที่
ของมหา'ลัยไทบ้าน
"ในระยะสั้นเราอยากให้พื้นที่บ้านของเราเป็น
ชุมชนแห่งการเรียนรู้ อยากให้ทุกคนมองเห็นว่าทุกที
สามารถออกแบบสร้างการเรียนรู้ได้มีวิธีคิด มีไอเดีย สร้าง
การเรียนรู้ได้ เราพยายามสร้างคน ขณะที่ระยะยาวอยากให้
มหา'ลัยไทบ้านเป็นทางเลือกเป็นทางรอดของคนในชุมชน
ในอนาคต ซึ่งคนต้องพึ่งตัวเองเชื่อมโยงกับชุมชนและต้อง
ทำให้ตัวเองรอด จึงอยากทำให้มหาลัยไทบ้านแข็งแรงขึ้น
มีสถานะ สามารถออกวุฒิการศึกษา มีใบรับรอง ส่งเสริม
ให้คนในชุมชนมาเป็นครู โดยเฉพาะชาวบ้านที่มีองค์ความ
รู้ถูกยกคุณค่าให้มองเห็นและพัฒนาร่วมกัน อยู่รอด อยู่
อย่างสร้างสรรค์ได้
วันนี้มหา'ลัยไทบ้าน ไม่ได้บ้าน ๆ อย่างที่คิด
เพราะครูสอยอและชุมชนในพื้นที่ร่วมกันขับเคลื่อนด้วย
การใช้นวัตกรรมความคิดนอกกรอบนำมาสร้างการเรียน
รู้นอกห้องเรียน เรียนรู้ธรรมชาติแบบลงมือทำ สัมผัสการ
ใช้ชีวิตแบบบ้านๆ แต่สร้างความยั่งยืนให้กับคนรุ่นหลังอยู่
กับบ้านเกิด มีชีวิตที่ดีในชุมชนที่ดี
Sanya Makarin | Sichompusuksa School
Thai Ban University
"Education is everywhere. I
want to be home, take part in
developing and making my
hometown the center for
learning."
Mr. Sanya Makarin, also known
as Kru Soi, is the founder of Thai Ban
University, a learning facility in his
village. He is a teacher at Pink Sueksa.
Schoolin Chompoo District, Khon Kaen
Province Thai Ban University began
with an idea shared by his triends
who believe that education should
not be monopolized by any organiza-
ton. Those with the ability to educate
have the ability to promote equality,
rernove inequities, and open up an
educational dimension that is not
just found in textbooks or class-
rooms; the actual way of life is after
all the finest teaching materials.
This idea is what creates a
critical educational network for the
future generation. Developing a
tourist destination, according to Kru
So, leads to engagement with the
future generation many areas to
build something more important.
There is also a proposal to collaborate
with Thammasat University Demon-
stration School to build a cross-curricu
lum classroom effort that will bring
children to study alongside the com-
munity to inspire them to be innovators
and change agents in society.
Thai Ban University is currently
bringing the local community together
via inventive outside-the-box thinking
to produce learning outside of the
classroom. People
the environment through authentic
living at home experiences, and can
also generate sustainability for the
future generation to live in their
hometown and have a decent life in
a good community