03 LEK KUDWONGKEAW
“เราต้องพึ่งพาตนเอง
และธรรมชาติด้วยความเคารพ
และสานต่อมิตรให้เป็นพลัง
ขับเคลื่อนวิถีชีวิตอย่างไทย”
เล็ก กุลวงศ์แก้ว
ปราชญ์ชาวบ้าน
เล็ก กุลวงศ์แก้ว
นิยามการใช้ชีวิตคือ การเปลี่ยนแปลงโดยไม่เปลี่ยนแปลง
การใช้ชีวิตให้สามารถอยู่ได้อย่างยั่งยืนนั้นแท้จริง
แล้วคือการใช้ชีวิตอย่างเป็นธรรมชาติและอยู่กับธรรมชาติ
ไม่เกิดการเบียดเบียน ทำให้ได้เห็นการวมกลุ่มของชาวบ้าน
โดยมีปราชญ์ชาวบ้านเป็นผู้นำในการพิทักษ์รักษาและ
เพิ่มเติมเพื่อไม่ให้เสื่อมสลายหายไปจนก่อเกิดเป็นแนวคิด
การเกษตรเชิงอนุรักษ์
นายเล็ก กุดวงศ์แก้ว หรือ พ่อเล็ก ปราชญ์ชาวบ้าน
แห่งบ้านกุดบาก และผู้ก่อตั้งเครือข่ายเกษตรอินแปง
จังหวัดสกลนคร ผู้เอาจริงเอาจังกับการน้อมนำแนวความ
คิดด้านเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรยั่งยืน เศรษฐกิจชุมชน
และเศรษฐกิจวัฒนธรรม มาสร้างให้เกิดเป็นรูปธรรม โดย
แนวทางการปฏิบัติดังกล่าวเกิดจากกระบวนการเรียนรู้เพื่อ
การอยู่ร่วมกับธรรมชาติศึกษาลดการเห็นแก่ตัวและเห็นแก่
ผู้อื่นมากขึ้น
พ่อเล็กเล่าว่า “เครือข่ายกลุ่มอินแปง” ก่อตั้งขึ้น
มาได้ 36 ปีแล้ว เริ่มตั้งแต่ปี 2530 เพื่อแก้ปัญหาหนี้สินให้
กับชาวบ้าน สามารถปลูกพืชกินได้ เกิดประโยชน์ต่อสังคม
ชุมชน และเมื่อเหลือก็แบ่งปัน “ศูนย์อินแปงประกอบด้วย
ชุมชน 7 อำเภอรอบเทือกเขาภูพาน เป็นตัวอย่างของชีวิตที่
งดงาม เป็นชีวิตที่ถนอมรักธรรมชาติ ถนอมรักคน ถนอมรัก
การอยู่ร่วมกัน ถนอมรักวัฒนธรรม และมีจิตใจที่เกื้อกูลกัน
ปัจจุบันครูเล็กสามารถสร้างเครือข่ายการเรียนรู้เพื่อ
การพึ่งพาตนเอง พึ่งพาธรรมชาติด้วยความเคารพ กว่า 300
หมู่บ้าน 94 อำเภอในจังหวัด 3 จังหวัด และเป็นคณะกรรมการ
และวิทยากรให้หลายหน่วยงานทั้งภาครัฐ หน่วยงานเอกชน
และองค์กรชาวบ้านหลายแห่งทั่วประเทศ
“เรื่องเศรษฐกิจพอเพียงไม่ใช่เรื่องใหม่เป็นเรื่องที่ทำ
กันมานานแล้ว แต่เพียงเปลี่ยนวิธีการคิดให้สามารถอยู่ได้
ไม่เป็นหนี้ในการปลูกพืชเกษตร พร้อมยึดหลักคำสอนของ
พระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นคำสอนเดียวกับคำสอนทาง
ศาสนา ปัจจุบันเราต้องทําเรื่องปลูกป่าด้วย ป่าเป็นอาหาร ป่า
เป็นอากาศ ป่าเป็นอารมณ์ ให้ความชุ่มชื้นกับแผ่นดิน เช่น
การปลูกป่า 3 อย่างแต่ให้ประโยชน์ 4 อย่าง ซึ่งได้ไม้ผลไม้
สร้างบ้าน และไม้พื้นนั้น สามารถให้ประโยชน์ได้ถึง 4 อย่าง
คือ นอกจากประโยชน์ในตัวเองตามชื่อแล้ว ยังสามารถให้
ประโยชน์อันที่ 4 ซึ่งเป็นข้อสำคัญ คือ สามารถช่วยอนุรักษ์
ดินและต้นน้ำลำธารด้วย พูดให้เข้าใจง่าย ๆ คือ ปลูกไม้ให้
พออยู่ พอกิน พอใช้ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ ซึ่ง
คำว่า พออยู่ นั้นหมายถึงไม้เศรษฐกิจปลูกไว้ทำที่อยู่อาศัย
และจำหน่าย ส่วน พอกิน หมายถึงปลูกพืชเกษตรเพื่อการ
กินและสมุนไพร พอใช้ หมายถึง ปลูกไม้ไว้ใช้สอยโดยตรง
และพลังงาน เช่น ไม้พื้น และไม้ไผ่ เป็นต้น และประโยชน์ต่อ
ระบบนิเวศ คือ สร้างความสมบูรณ์และก่อให้เกิดความหลาก
หลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่า”
นอกจากนี้ ครูเล็กยังให้ความสำคัญต่อการเรียนรู้
สู่การปฏิบัติจริง โดยใช้วิธีการรวมกลุ่มเพื่อสร้างเครือข่าย
สร้างมิตร ซึ่งคือการสร้างพลังที่สำคัญ มีการจัดกระบวนการ
เรียนรู้ ปลูกจิตสำนึก พร้อมขยายเครือข่ายการเรียนรู้
เยาวชน
เพราะครูเล็กเห็นว่าเยาวชนเป็นมันสมองเป็นกำลัง
ของประเทศชาติ และการสร้างสังคมที่ยั่งยืน เสียสละ ไม่
เห็นแก่ตัว ต้องปลูกฝังตั้งแต่เด็ก และต้องสอนเด็กให้รู้จักการ
ใช้ชีวิตที่พอดีและพอเพียง จนก่อเกิดกลุ่มเยาวชนจำนวน
มากที่แพร่ขยายเพิ่มเติมจากกลุ่มอินแปงในปัจจุบัน
ความอุดมสมบูรณ์ที่ครูเล็กสร้างขึ้นไม่ใช่ความ
บังเอิญ หากแต่เกิดจากการบูรณาการองค์ความรู้ของศาสตร์
ต่าง ๆ ได้อย่างลงตัว นำมาซึ่งการเป็นเป็นผู้นำโดยธรรมชาติ
การเป็นตัวอย่างของชีวิตที่งดงาม อยู่อย่างไทย พึ่งพาตนเอง
ที่สำคัญที่สุดคือพึ่งพาธรรมชาติด้วยความเคารพ
แนวคิดทางพุทธศาสนาผสมผสานกับภูมิปัญญา
ท้องถิ่น การเกษตรคือต้นทางของอาหารการกิน เกษตรเชิง
อนุรักษ์คือคำตอบของความมั่นคงทางอาหารฉะนั้นแล้วเรา
จึงต้องรู้จักกับคำว่า “พอเพียง” คือ กินให้อิ่ม นอนให้หลับ
และรับผิดชอบต่อโลกใบนี้ร่วมกัน
Lek Kudwongkeaw | Village Sage
Change without change: The fundamental of life
"Self-reliance, respecting
nature and building friendship
to drive the Thai society
forward"
Essentially, sustainable living is
living naturally with nature, It requires
strong kinship system, community
support and the village sage in pro
teering and preventing nature from
dying away. From this idea, the con
cept of conservation agriculture has
emerged Leg a village sage from Kud
Bak village and the founder of In Pang
Agriculture network, has integrated
the principles of Sufficiency Economy,
Sustainable Agriculture and Community
Economy and Cultural Economy-to
create a more selfless way of life. To
help the villagers attain a sustainable
way of life, Lek's In Pang network
which was founded 36 years ago.
encourages the locals to grow their
own crops. The crops are not only
the source of food for the villagers
and the community, they also elimi
nate farm debts Comprising of
seven communities around the Phu
Phan Mountains, In Pang Network
sets a great example of nourishing
and loving lifestyle towards nature,
humans and culture.
Lek's insights regarding self-re-
liance and sustainability, together with
the principle of sufficiency economy
which is similar to the teachings of
Lord Buddha have translated into a
huge network of over 300 villages
practicing conservation agriculture.
Thanks to Lek, the villagers learn to
plant forest as forest is life. They.
grow three kinds of tree that can
have a lot of benefits fruit trees.
timber tree and firewood tree.
Besides their consumption purposes,
the trees also help in the conservation
of the soil, and streams For Lek
v sustainable and responsible way of life is
the only solution to the problem: offood
5 security.