คำนิยม
แม่บท หรือแม่ท่าโนรา ประกอบด้วยบทครูสอน บทสอนรำ และบทประถม เมื่อท่านขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา) ท่านสอนโนราข้าพเจ้าและศิษย์ ท่านเน้นสองอย่าง ประการแรก ผู้ฝึกโนราก่อนที่จะรำทำบท ต้องฝึกแม่บทหรือแม่ท่าเสียก่อน จึงจะรำทำบทได้ดี ประการที่สอง เน้นการวางสัดส่วนของขา ลำตัว มือและหน้าตาให้ถูกต้องตามรูปแบบที่ท่านกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด ครั้งหนึ่งมีโรงเรียนนำเด็กรำโนราทางทีวีช่อง 10 หาดใหญ่ โดยใช้เสียงของผมซึ่งบันทึกไว้ หลังจากนั้นพอเจอหน้าผม คำแรกที่ท่านขุนอุปถัมภ์นรากรพูด “ทำไมไม่ช่วย ดูแลเด็กให้ดีก่อนจึงรำออกทีวี”
เมื่อผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ นำหนังสือต้นฉบับการรำโนราพื้นฐาน สายขุนอุปถัมภ์นรากร เล่มนี้มาให้ดูและตรวจทาน จึงดูอย่างละเอียดทั้งรูปภาพและคำบรรยายประกอบ เห็นว่าผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ได้ใช้ความพยายามอย่างสูงและได้รักษารูปแบบการรำของท่านขุนอุปถัมภ์นรากรไว้อย่างดี ทั้งรูปภาพที่ได้แยกแยะ ท่ารำ และคำอธิบายประกอบก็ละเอียด นับเป็นหนังสือเล่มแรกที่สมบูรณ์ทั้งท่ารำและคำอธิบายประกอบซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการนำไปประกอบการสอน โดยเฉพาะเป็นอย่างยิ่งลูกศิษย์โนราสายท่านขุนอุปถัมภ์นรากรที่ผ่านมาแล้ว 20 หรือ 30 ปี ศึกษาหนังสือแล้ว ก็นึกถึงภาพเก่า ๆ ได้
ขอให้หนังสือเล่มนี้สำเร็จตามความตั้งใจของผู้เขียนและเป็นประโยชน์แก่อนุชนรุ่นหลังต่อ ๆ ไป
(ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาโรช นาคะวิโรจน์)
คำนิยม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ครูภูมิปัญญาพื้นบ้านโนราห์ที่ได้รับการยอมรับจากวงการศิลปะและการจัดการแสดงว่าเป็นผู้มีความสามารถทั้งด้านศาสตร์และศิลป์ของการแสดงโนราห์ ผลงานด้านการแสดงโนราห์ของท่านเป็นที่ประจักษ์ ซึ่งท่านได้รับผลตอบแทนคุณความดีในรางวัลต่าง ๆ มากมาย อาทิเช่น ท่านได้เป็นข้าราชการคนดีศรีสงขลาประจำปี 2561 “เป็นข้าราชการมหาวิทยาลัยทักษิณที่ทุ่มเทสืบสาน ในฐานะที่ท่านได้เผยแพร่วัฒนธรรมพื้นบ้านทั้งในและต่างประเทศ” ตลอดจนแสดงความจงรักภักดี พระบาทสมเด็จประปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถและงานมหกรรม วิถีถิ่น วิถีไทย เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 70 ปี และเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 12 สิงหาคม 2559 ทั้งนี้ท่านได้นำวัฒนธรรมการแสดงโนราห์ นำเสนอ ณ สถาบันคึกฤทธิ์ ซอยสาทร 1 ถนนสาทร กรุงเทพฯ ศูนย์สังคีตศิลป์ ฝ่ายการประชาสัมพันธ์ ธนาคารกรุงเทพ นำเสนอรายการสังคีตสราญรมย์ ครั้งที่ 102 สำราญนาฏกรรม ทั้งนี้ท่านยังเป็นคุณครูผู้ถ่ายทอดศิลปะและวัฒนธรรมด้านการแสดงโนราห์ ให้กับเยาวชน ศิษย์นาฏยศิลป์ทั่วประเทศ ยิ่งไปกว่านั้นท่านได้รวบรวมเรียบเรียงองค์ความรู้ในตัวท่านออกมาบันทึกเป็นตำราและหนังสือ เพื่อให้เยาวชน นิสิต ประชาชน ได้ศึกษาหาความรู้ในศาสตร์แห่งโนราห์ชาวใต้ ที่มีเอกลักษณ์งดงามเป็นหนึ่งในสยามประเทศ
ผมในนามผู้ร่วมงานด้านศิลปะและวัฒนธรรมกับผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ได้เห็นการทำงาน เพื่อรักษามรดกด้านวัฒนธรรมโนราห์ไว้ได้อย่างสง่างาม ส่งผลให้เกิดภาพลักษณ์ที่ดีต่อสังคมในภาพรวมทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง จึงเห็นว่าการจัดทําหนังสือฉบับนี้ จะมีประโยชน์ในวงการศึกษาต่อไป จึงขอชื่นชมในการจัดพิมพ์หนังสือโนรารำพื้นฐาน และหวังว่าหนังสือเล่มนี้จะส่งผลให้เกิดทักษะความรู้แก่ผู้ศึกษาได้อย่างดียิ่ง
(รองศาสตราจารย์ ดร.สาวิตร พงศ์วัชร์)