ศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช 2564
คำประกาศเกียรติคุณ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) พุทธศักราช ๒๕๖๔
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ เกิดวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๐๒ ที่อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา ปัจจุบันอายุ ๖๒ ปี สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาการศึกษาชั้นต้น จากวิทยาลัยครูสงขลา เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๑ ระดับปริญญาตรี วิชาเอกประถมศึกษา (กศ.บ.) จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๑ และระดับปริญญาโท ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิตสาขานาฏศิลป์ไทย (ศศ.ม.) คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๐ ปัจจุบันเป็นอาจารย์ประจำหลักสูตรศิลปะการแสดง คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ สนใจการรำโนรามาตั้งแต่วัยเยาว์ ด้วยมีญาติฝ่ายมารดาเป็นนักแสดงโนราซึ่งประกอบพิธีกรรมโนราโรงครูให้ลูกหลานได้ร่วมกิจกรรมเป็นประจำทุกปีที่บ้านในอำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา กระทั่ง พ.ศ. ๒๕๑๘ ได้รับการฝึกฝนการรำโนราและเป็นศิษย์ของผู้ช่วยศาสตราจารย์สาโรช นาคะวิโรจน์ ณ วิทยาลัยครูสงขลา ซึ่งต่อมาได้รับการครอบเทริดโดยท่านขุนอุปถัมภ์นรากร หรือ “โนราพุ่มเทวา” ปรมาจารย์โนราแห่งภาคใต้ ด้วยความประทับใจในโนรามาตั้งแต่ยังเด็ก จึงเป็นแรงผลักดันในการฝึกฝนศิลปะการแสดงแขนงนี้อย่างจริงจัง โดยได้ฝึกรำ ฝึกร้องบทประถม การรำทำบทผันหน้า บทสีโต การรำเพลงทับเพลงโทน การรำแทงเข้ และการรำคล้องหงส์ ซึ่งเป็นการรำเฉพาะอย่างและเป็นการรำชั้นสูง ต่อมาได้มีโอกาสฝึกฝนโนราเพิ่มเติมกับโนราลั่น ทะเลน้อย และโนรายก ชูบัว ศิลปินแห่งชาติ จนเกิดความชำนาญ สามารถทำการแสดงได้ตามแบบแผนและมีลีลาอันอ่อนช้อยงดงามน่าชม ใช้ชื่อในการแสดงว่า “โนราธรรมนิตย์ สงวนศิลป์ ศ.สาโรช” ซึ่งต่อมายังได้พัฒนาองค์ความรู้ สร้างสรรค์การแสดงโนราในรูปแบบใหม่ ๆ นำไปเผยแพร่ในวาระสำคัญทั้งในประเทศและต่างประเทศ อาทิ การแสดงโนราร่วมสมัย ชุด “ครู” กำกับโดยภัทราวดี มีชูธน งานสายสัมพันธ์สองแผ่นดิน ไทย - จีน ครั้งที่ ๖ ณ ประเทศจีน พ.ศ. ๒๕๕๖ การแสดงโนราร่วมสมัย ชุดกรายท่า “ชุดบิน” งานศิลปวัฒนธรรมอุดมศึกษาครั้งที่ ๑๔ ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม พ.ศ. ๒๕๕๖ การแสดงโนราร่วมสมัย เรื่องสังข์ทอง ตอนรจนาเลือกคู่ งานมหกรรมการแสดงละครภาคใต้ ครั้งที่ ๓ ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ พ.ศ. ๒๕๕๘ การแสดงโนราเทิดพระเกียรติ งาน “ใต้ร่มพระบารมี ๒๓๔ ปี กรุงรัตนโกสินทร์” ณ ท้องสนามหลวง พ.ศ. ๒๕๕๙ และการแสดงโนราร่วมสมัยจากตะวันออกสู่ตะวันตก ณ บลูทรี จังหวัดภูเก็ต พ.ศ. ๒๕๖๓
นอกจากการเป็นผู้แสดงโนรา ผู้ประพันธ์บทร้อง ผู้ออกแบบและกำกับการแสดงแล้ว ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ยังเป็นครูผู้สอนและวิทยากรผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านโนราให้แก่นักเรียน นิสิต นักศึกษา รวมถึงผู้ที่สนใจทั่วไป ตลอดจนผลิตผลงานทางด้านวิชาการ บทความ งานวิจัย งานตีพิมพ์ในวารสารรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับศิลปะการแสดงโนรา ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน เผยแพร่องค์ความรู้ในศิลปะการแสดงแขนงนี้ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เช่น Facebook (ใช้ชื่อ “ศาสตร์โนรา ครูธรรมนิตย์ นิคมรัตน์”) และ Youtube อีกทั้งยังเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ และคณะทำงานจัดทำข้อมูลโนรา มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม เพื่อนำเสนอต่อองค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก (UNESCO) ซึ่งต่อมา ยูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียนโนรา เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติเมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๔ อันนำความภาคภูมิใจมาให้คนไทยโดยทั่วกัน
ด้วยความสามารถที่โดดเด่นเป็นเลิศด้านศิลปะการแสดงโนรา ความเป็นนักวิชาการ นักคิดสร้างสรรค์ และความมุ่งมั่นตั้งใจในการสืบสานศิลปะและวัฒนธรรมของชาติที่มุ่งหวังให้คนในท้องถิ่นเห็นคุณค่าของการแสดงพื้นบ้านโดยเฉพาะอย่างยิ่งโนรา จึงได้รับการเชิดชูเกียรติให้เป็นบุคคลดีเด่นทางด้านศิลปวัฒนธรรมจากหลายหน่วยงาน อาทิ รางวัลราชมงคลสรรเสริญ พ.ศ. ๒๕๕๕ รางวัลศิลปินดีเด่นจังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๕๙ รางวัลเพชรสยาม พ.ศ. ๒๕๖๐ และรางวัลปราชญ์ไทยภาคใต้ พ.ศ. ๒๕๖๑
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ จึงสมควรได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) พุทธศักราช ๒๕๖๔
ประวัติชีวิตและผลงาน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) พุทธศักราช ๒๕๖๔
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์
เกิดเมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๐๒ ที่จังหวัดสงขลา ปัจจุบันอายุ ๖๒ ปี
เป็นบุตรคนที่ ๕ จากพี่น้องทั้งหมด ๑๐ คนของนายเพิ่ม นิคมรัตน์ และนางสมนึก นิคมรัตน์
อยู่บ้านเลขที่ ๑๕๓/๑ หมู่ที่ ๑ ตำบลนาทวี อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ได้รับแรงจูงใจและสนใจการรำโนรามาตั้งแต่วัยเด็ก เนื่องจากญาติทางฝ่ายมารดา คือ โนราเลี่ยม หน่อรัก ได้พูดคุยเรื่องโนราอยู่เป็นประจำและมีนายนอง สุวรรณรัตน์ เป็นร่างทรงบรรพบุรุษ (ตายายโนรา) ที่ให้ความนับถือ ทั้งสองท่านนี้จะประกอบพิธีกรรมในการแสดงโนราโรงครูให้ลูกหลานได้ร่วมกิจกรรมเป็นประจำทุกปี ต่อมาขณะอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ ได้มีโอกาสฟังบรรยายจากผู้ที่เป็นนักเรียนฝึกรำโนรากับท่านขุนอุปถัมภ์นรากร โรงเรียนสตรีฝึกหัดครูสงขลา จึงเกิดความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะรำโนรามากยิ่งขึ้น
การทําพิธีครอบครูโนราโดยโนราขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา) และโนราสาโรช นาคะวิโรจน์ แก่โนราธรรมนิตย์ นิคมรัตน์
ณ โรงครูโนราขุนอุปถัมภ์นรากร มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จ.สงขลา พ.ศ. ๒๕๒๒
กระทั่ง พ.ศ. ๒๕๑๘ ได้รับการฝึกฝนการรำโนราและเป็นศิษย์ของผู้ช่วยศาสตราจารย์สาโรช นาคะวิโรจน์ ณ วิทยาลัยครูสงขลา ซึ่งต่อมาได้รับการครอบเทริดโดยโนราขุนอุปถัมภ์นรากรหรือ “โนราพุ่มเทวา” ปรมาจารย์โนราแห่งภาคใต้ ด้วยความประทับใจในโนรามาตั้งแต่ยังเด็กจึงเป็นแรงผลักดันในการฝึกฝนศิลปะการแสดงแขนงนี้อย่างจริงจังจนเกิดเป็นความชำนาญและมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ต่อสาธารณชน
ประวัติการศึกษา
พ.ศ. ๒๕๑๕ : สำเร็จการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ ๗ โรงเรียนบ้านนาทวี
พ.ศ. ๒๕๑๘ : สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.ศ. ๓) โรงเรียนนาทวีวิทยาคม
พ.ศ. ๒๕๒๑ : สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรการศึกษาชั้นต้น (ปกศ.) วิทยาลัยครูสงขลา
พ.ศ. ๒๕๒๒ : ได้รับประกาศนียบัตรครูพิเศษมัธยม (พ.ม.)
พ.ศ. ๒๕๓๑ : สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี วิชาเอก ประถมศึกษา (กศ.บ.) วิชาโท ไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๐ : สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขานาฏศิลป์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ศศ.ม.)
ร่วมแสดงโนรา ณ โรงละครพระพิฆเนศ กรุงเทพมหานคร
ประวัติการทำงาน
พ.ศ. ๒๕๒๒ - ๒๕๒๔ : โรงเรียนวัดใสประดู่ ตำบลเขาปู่ อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง
พ.ศ. ๒๕๒๕ - ๒๕๓๕ : โรงเรียนบ้านกะทิง ตำบลทับช้าง อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๓๕ - ๒๕๓๗ : โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา ภาควิชานาฏศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
พ.ศ. ๒๕๓๘ - ๒๕๔๐ : ลาศึกษาต่อระดับปริญญาโท ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๓๘ - ๒๕๔๕ : เป็นผู้ร่วมฝึกซ้อมคณะโนรา และนำคณะโนรารำถวายต้อนรับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ สนามบินบ้านทอน จังหวัดนราธิวาส
พ.ศ. ๒๕๓๙ - ๒๕๔๕ : เป็นกรรมการและเป็นผู้ฝึกสอนโนราให้แก่นักศึกษาภายใต้โครงการสืบสานวัฒนธรรมทักษิณ ภายใต้กองทุนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่ออนุรักษ์และส่งเสริมการแสดงโนราสนองพระราชเสาวนีย์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
พ.ศ. ๒๕๓๙ : อาจารย์พิเศษ (โนรา) วิชานาฏศิลป์ทักษิณ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พ.ศ. ๒๕๔๐ - ๒๕๔๖ : อาจารย์ประจำวิชา การแสดงพื้นบ้าน (โนรา) ภาควิชานาฏศิลป์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
: จัดหลักสูตรอบรมโนราแก่เยาวชนและบุคคลทั่วไปตามโครงการสืบสานวัฒนธรรมทักษิณตามพระราชดำริ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ครั้งละ ๑๐ วัน
: อาจารย์ที่ปรึกษาชมรมโนรา นักศึกษาสถาบันราชภัฏสงขลา
: อาจารย์ฝ่ายหอวัฒนธรรมและหัวหน้าฝ่ายส่งเสริมเผยแพร่ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๓ - ๒๕๔๕ : อาจารย์ที่ปรึกษาชมรมโนรา โรงเรียนมหาวชิราวุธ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๖ : ฝึกสอนรำโนรา ให้แก่นักเรียนเกาะแต้วพิทยาสรรค์ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๗ - ๒๕๔๘ : อาจารย์ประจำสาขาดุริยางค์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
พ.ศ. ๒๕๔๘ : จัดตั้งและจัดทำหลักสูตร สาขาวิชาศิลปะการแสดง คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ สงขลา
พ.ศ. ๒๕๕๙ - ๒๕๖๒ : คณะทำงานจัดทำข้อมูลโนรา มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเพื่อนำเสนอต่อยูเนสโก ในส่วนของศิลปิน นักวิชาการและผู้ถือครอง
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ร่วมเสวนาละครโนราร่วมสมัย ไกรทอง โนรา ชาละวัน วันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๖๑ ละครวิทยานิพนธ์ หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาศิลปะการแสดง) ณ โรงละครคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ถ่ายทอดการบรรเลงและขับร้องดนตรีโนราเพื่อไปประยุกต์ใช้ในบทละครวิทยานิพนธ์ ปริญญาเอก อาจารย์สัญห์ไชญ์ เอื้อศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระหว่างวันที่ ๒๒ - ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๑
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ที่ปรึกษาร่วม วิทยานิพนธ์ “การศึกษาคุณค่าและพัฒนารูปแบบของการแสดงละครโนราร่วมสมัย เรื่องสังข์ทอง ตอน “รจนาเลือกคู่” ของนางสุนารีย์ พันธุเมฆ ปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ฝึกอบรมทักษะการแสดงศิลปะ และวัฒนธรรมภาคใต้ “ศิลปะการรำมโนราห์” ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ปรับพื้นฐานโนรา ในโครงการอบรมศิลปะการแสดงพื้นบ้านและดนตรีพื้นบ้าน จัดโดยสำนักศิลปวัฒนธรรมศรีวิชัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๙ - ปัจจุบัน : อาจารย์ประจำหลักสูตรศิลปะการแสดง คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
สถาบันทักษิณคดีศึกษา สงขลา
การสร้างสรรค์ผลงาน
พ.ศ. ๒๕๕๒ : โนราเทิดพระเกียรติ การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง ๔ ภาค ประกอบการแสดง แสง สี เสียง งาน ๕ ธันวามหาราช พ.ศ. ๒๕๕๒ บริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
พ.ศ. ๒๕๕๓ : โนราเทิดพระเกียรติ งานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (แผ่นดินของเรา) วันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๕๓ ณ ลานพระราชวังดุสิต (พระบรมรูปทรงม้า)
พ.ศ. ๒๕๕๖ : การแสดงโนราร่วมสมัย ชุด “ครู” งานสายสัมพันธ์สองแผ่นดินไทย - จีน ครั้งที่ ๖ ณ ประเทศจีน
พ.ศ. ๒๕๕๖ : การแสดงโนราร่วมสมัย ชุดกรายท่า “ชุดบิน” งานศิลปวัฒนธรรมอุดมศึกษา ครั้งที่ ๑๔ ณ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
พ.ศ. ๒๕๕๗ : การแสดงชุด นาฏศิลป์พื้นบ้านภาคใต้ Art Street @Ratchadamnoen#2 หอศิลป์ร่วมสมัยราชดำเนิน กรุงเทพมหานคร วันที่ ๑๓ กันยายน ๒๕๕๗
พ.ศ. ๒๕๕๗ : การแสดงโนราร่วมสมัยชุดกรายท่า “ชุดบิน” งานศิลปวัฒนธรรมอาเซียน ครั้งที่ ๔ ปี พ.ศ. ๒๕๕๗ ระหว่างวันที่ ๒๓ - ๒๔ ธันวาคม ๒๕๕๗ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
พ.ศ. ๒๕๕๘ : การแสดงโนราร่วมสมัย เรื่องสังข์ทอง ตอนรจนาเลือกคู่ มหกรรมการแสดงละครภาคใต้ ครั้งที่ ๓ ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ
พ.ศ. ๒๕๕๙ : การแสดงโนราเทิดพระเกียรติ “ใต้ร่มพระบารมี ๒๓๔ ปี กรุงรัตนโกสินทร์” ณ ท้องสนามหลวง
พ.ศ. ๒๕๖๐ : โหมโรงเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว: ดนตรีสามประสานของชุมชนปัตตานี สมโภชฉลองเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว จังหวัดปัตตานี ในวันที่ ๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐
พ.ศ. ๒๕๖๑ : การแสดงโนรา “ประชารัฐร่วมใจขับเคลื่อนสังคมไทย สู่สังคมคุณธรรมพอเพียง” วินัย สุจริต จิตอาสา และ “สมัชชาคุณธรรมภาคใต้” วันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๖๑ ณ โรงแรม บีพีสมิหลา บีช จังหวัดสงขลา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ เป็นผู้ออกแบบและกำกับการแสดง และประพันธ์บทร้องโนรา “การขับเคลื่อนคุณธรรมในชุมชน” สำหรับใช้ในการแสดงครั้งนี้
พ.ศ. ๒๕๖๒ : การแสดงโนราร่วมสมัยงานประชุมสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ณ สถาบันทักษิณคดีศึกษา จังหวัดสงขลา ในวันที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๖๒ จัดโดยสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
พ.ศ. ๒๕๖๓ : การแสดงโนราร่วมสมัยจากตะวันออกสู่ตะวันตก ณ บลูทรี จังหวัดภูเก็ต
ตลอดจนมีผลงานทางด้านวิชาการ อาทิ บทความงานวิจัย งานตีพิมพ์ในวารสารเกี่ยวกับศิลปะการแสดงโนรา และเผยแพร่องค์ความรู้ในศิลปะการแสดงแขนงนี้ ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เช่น Facebook และ Youtube อีกทั้งยังเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ และคณะทำงานจัดทำข้อมูลโนรา มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม เพื่อนำเสนอต่อองค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติหรือยูเนสโก (UNESCO) ซึ่งต่อมายูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียนโนราเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๔
การเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ
การพัฒนาองค์ความรู้ของศิลปะการแสดงโนรา นอกจากจะปรากฏในรูปแบบการแสดงที่งดงามหลากหลายแล้ว การนำองค์ความรู้เรื่องในราถ่ายทอด ในลักษณะบทความ เกร็ดความรู้ ประวัติ ความสำคัญสั้นๆ ก็จะทำให้เกิดองค์ความรู้ได้อย่างรวดเร็วที่จะเป็นแนวทางการศึกษาอย่างลุ่มลึกในรูปแบบการวิจัยขององค์ความรู้แบบต่างๆ ดังจะได้ศึกษาจากตัวอย่างบทความและงานวิจัยที่ได้ถ่ายทอดออกมา เพื่อเผยแพร่สู่สังคมวงวิชาการและผู้สนใจทั่วไปดังต่อไปนี้
ผลงานเผยแพร่บทความ อาทิ
- “ขี้หนอนร่อนรำ” วารสารศิลปวัฒนธรรม ปีที่ ๑๗ ฉบับที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๗ (หน้า ๕๘ - ๕๙)
- “โนราตัวอ่อน” รายงานโครงการสืบสานวัฒนธรรมทักษิณ “กองทุนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่อส่งเสริมการแสดงโนรา” โดยสถาบันราชภัฏสงขลา พ.ศ. ๒๕๔๒ - ๒๕๔๔
- “โนราแขก การปรับเปลี่ยนการแสดงเพื่อวัฒนธรรมชุมชน” โดยสำนักศิลปะและวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏสงขลา พ.ศ. ๒๕๔๕
- “ร่องรอยนาฏศาสตร์ของโนรา” วารสารดวงแก้ว ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๑ กรกฎาคม - ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๔ (หน้า ๑ - ๑๖) โดยสถาบันราชภัฏสงขลา
- “บทสอนรำ” เผยแพร่ในรายงานโครงการสืบสานวัฒนธรรมทักษิณ “กองทุนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่อส่งเสริมการแสดงโนรา” โดยสถาบันราชภัฏสงขลา พ.ศ. ๒๕๔๕
- “โนรากับการผสมผสานทางศาสนากับวัฒนธรรมท้องถิ่นในเอเชียใต้ การรับและการปรับใช้อย่างกลมกลืน” วารสารฉบับพิเศษ ศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ พ.ศ. ๒๕๔๙ (หน้า ๒๐ - ๒๗)
- “เรียนโนรากับอาจารย์สุนทร นาคประดิษฐ์” วารสารสำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยทักษิณ สงขลา ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๒ กรกฎาคม - ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ (หน้า ๕๒ - ๕๙)
- “โนรา” เอกสารเผยแพร่ในมหกรรมโนราโรงครู เรียนรู้หนังตะลุง (หน้า ๓ - ๖) จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๓ - ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ โดยเทศบาลนครหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
- “จิตรกรรมโนรา สู่คุณค่านาฏลักษณ์ภาคใต้” เผยแพร่ในการอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๑ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ - มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ (หน้า ๗ - ๑๙) โดยอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์
- “จิตรกรรมโนราคุณค่าแห่งนาฏลักษณ์ภาคใต้” เผยแพร่ในวารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในปีที่ ๔ ฉบับที่ ๑ มกราคม - มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๕ (หน้า ๕๘ - ๗๕)
- “โนรากับโฆษณารีเจนซี่” เผยแพร่ในวารสารโนราเยาวชน : โครงการประกวดโนราเนื่องในงานทักษิณวิชาการ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๗ หน้า (๕ - ๑๓) จัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑ - ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ สงขลา
- “โนราซัดท่าร่วมสมัย” เผยแพร่ในเอกสารประกอบการสัมมนาวิชาการนานาชาติ สานสัมพันธ์วัฒนธรรมอาเซียน การเปลี่ยนแปลง การปรับตัว และพลังสร้างสรรค์ พ.ศ. ๒๕๕๙ ฉบับวันที่ ๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๙๙ (หน้า ๕๓ - ๖๒) โดยอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
- การส่งเสริมต่อยอดศิลปหัตถกรรมเครื่องแต่งกายโนราสู่นานาชาติ เผยแพร่ใน ASEAN Art and Craft The 5th National and International Wearing ASEAN Cultural Cultural Connection (หน้า ๑๑๕ - ๑๖๘) ๓๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๑ จัดโดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และมหาวิทยาลัยทักษิณ
- บทความ “โนรา” เผยแพร่ในหนังสือศาสตร์และศิลป์พระราชา (หน้า ๕๒ - ๕๕) จัดทําโดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระอัจฉริยภาพด้านต่าง ๆ ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เผยแพร่ปี พ.ศ. ๒๕๖๑ อ่านออนไลน์ได้ที่ book.culture.go.th
- บทความ “การแสดงโนรา” เผยแพร่ในคู่มือฝึกอบรมทักษะการแสดงศิลปะและวัฒนธรรมไทยภาคใต้ “ศิลปะการรำโนรา (มโนราห์)” (หน้า ๕๒ - ๘๒) จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๘ - ๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๑ โดยอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ นครศรีธรรมราช
- บทความ “ดนตรีประกอบการแสดงโนรา” เผยแพร่ในคู่มือฝึกอบรมทักษะการแสดงศิลปะและวัฒนธรรมไทยภาคใต้ “ศิลปะการรำมโนห์รา รุ่นที่ ๒ (หน้า ๓๔ - ๓๖) จัดขึ้นระหว่างวันที ๑ - ๕ เมษายน ๒๕๖๒ โดยอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ นครศรีธรรมราช
-บทความ Nikornrat, T., & Thongkurn, W. (2021) เผยแพร่ใน Contemporary Thai Southern Dance (Manora Dancing) : A Story of Nakha. Asian Journal of Arts and Culture ปีที่ ๒๑ ฉบับที่ ๑ (หน้า ๑๗ - ๒๕)
งานวิจัย อาทิ
- การจัดการเรียนรู้และถ่ายทอดการแสดงโนราสําหรับเยาวชนของเทศกาล ตำบลโตนดด้วน อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง พ.ศ. ๒๕๕๕ ร่วมกับวีระเดช ทองคำ ได้รับทุนวิจัยจากกองทุนวิจัย มหาวิทยาลัยทักษิณ
- การสร้างชุดนวัตกรรมการเรียนรู้ เพื่อสืบสานการรำโนราสิบสองท่า กรณีศึกษา โนราพัน หอเพชร พ.ศ. ๒๕๕๖ ร่วมกับวิระเดช ทองคำ ได้รับทุนวิจัยจากกองทุนวิจัย มหาวิทยาลัยทักษิณ
- ศักยภาพโนราในการพัฒนาท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๙ ร่วมกับเธียรชัย อิศรเดช ธีรพจน์ นามอินทราภรณ์ ปรารถนา จันทรุพันธุ์ และมาณพ อิศรเดช ได้รับทุนวิจัยจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
- โหมโรงสามประสานดนตรีประสาน สานวัฒนธรรมภาคใต้ ภายใต้โครงการวิจัยการแสดง : สร้างสรรค์งานวิจัยสาขาศิลปะการแสดงไทยร่วมสมัย งานวิจัยเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๙ ร่วมกับสินนภา สารสาส ได้รับทุนวิจัยจากทุนส่งเสริมกลุ่มวิจัย (เมธีวิจัยอาวุโส สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย) หัวหน้าวิจัย ได้แก่ ศาสตราจารย์พรรัตน์ ดำรุง
การบันทึกท่ารำ ลงใน E-book อาทิ
- ได้รับการบันทึกท่ารำโนรา บทประถมในหนังสือลักษณะไทย เล่ม ๓ โดยธนาคารกรุงเทพ พ.ศ. ๒๕๕๑
- เป็นแบบภาพลายเส้นประกอบสมุดโนรา โครงการวิจัยการบูรณาการความรู้กับความเข้มแข็งของชุมชน เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กและเยาวชน กรณีศึกษาในพื้นที่ตามโครงการพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (ภาคใต้) พ.ศ. ๒๕๕๑
การบันทึกท่ารำที่เผยแพร่ทางโทรทัศน์
พ.ศ. ๒๕๔๒ : เผยแพร่การแสดงโนราทางรายการทไวไลท์ไทยลูกทุ่ง ช่วงทไวไลท์ ออกอากาศทางไทยทีวีสีช่อง ๓
พ.ศ. ๒๕๔๕ : เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับศาสตร์โนรา รายการ “ร้องรำทําเพลง" ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ ช่อง ๑๑
พ.ศ. ๒๕๕๒ : รายการไทยโชว์ ช่องทีวีไทย สัมภาษณ์เกี่ยวกับโนราและการสอนโรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๕๓ : เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับศาสตร์โนรา รายการ “๑๐๘ พันไมล์ สายใยสู่ชุมชน” ตอนวิถีชีวิตศิลป์ถิ่นใต้ มโนราห์ ทางสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง ๕
พ.ศ. ๒๕๕๔ : เผยแพร่การแสดงโนรา รายการ “พินิจนคร” ตอนลุ่มทะเลสาบสงขลา ทางช่องไทยพีบีเอส
พ.ศ. ๒๕๕๔ : เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับศาสตร์โนรา ตอนโนราโรงครู รายการศิลป์สโมสร ไทยพีบีเอส
พ.ศ. ๒๕๕๖ : เผยแพร่การแสดงโนรา ชุดแผ่นดินวัฒนธรรมภาคใต้ โดยใช้สื่อโฆษณาของรีเจนซี่ Regency
พ.ศ. ๒๕๕๗ : รายการ “มหัศจรรย์วิถีไทย” เรื่อง “มโนราห์ มหรสพและขนบแห่งศรัทธา” รายการวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศีกษา (มสธ.)
พ.ศ. ๒๕๕๗ : รายการ “ใต้สันติสุข My idol” ตอน มโนราห์เสน่ห์ศิลป์พื้นถิ่นใต้ ออกอากาศทาง NBT Songkhla
พ.ศ. ๒๕๖๐ : บันทึกรายการลักษณะไทยเพื่อถ่ายทอดและเผยแพร่องค์ความรู้ด้านศิลปะการแสดงโนรา ออกอากาศตลอดเดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๐ จำนวน ๓๐ ตอน (ตอนที่ ๕๐๔ - ๕๓๓) ทางไทยรัฐทีวี (ศิลปะการแสดงตอน ๑ ดนตรีและนาฏศิลป์พื้นเมืองภาคใต้)
พ.ศ. ๒๕๖๐ : การแสดงศิลปะพื้นบ้านเพื่อเป็นการแสดงออกถึงความจงรักภักดี กับการแสดงเทิดพระเกียรติและน้อมระลึกพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรทางไทยรัฐทีวี ช่อง ๓๒
พ.ศ. ๒๕๖๑ : บันทึกรายการโอ้โหไทยแลนด์ ออกอากาศทางไทยรัฐทีวี ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ จังหวัดสงขลา และวัดปลักหนูเหนือ อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
การแสดงพิธีเปิดเทศกาล SSRU Dance Festival 2021
การแสดงชุดนขาโนราชาตรี บันเทิงศิลป์ ณ โรงละครคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กรุงเทพมหานคร
หลาวัฒนธรรม โนราออนไลน์ มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง
สัมมนาท่องเที่ยว Home label โรงแรมเดอเบสขมังคลา สงขลา
การบันทึกท่ารำโนรา อยู่ในรูปแบบวีดิทัศน์ ได้แก่
- การรำสอบสองท่า ชุด กระบวนท่ารำโนรา จัดทำโดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม พ.ศ. ๒๕๕๓
- บันทึกท่ารําและอธิบายท่ารำ สารคดีชุด บทฝึกรำมโนราห์ จัดทำโดยอาศรมวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. ๒๕๕๔
- บันทึกท่ารำโนรา ๑๒ ท่าของโนราพัน หอเพชร ในงานวิจัยชุดการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้การแสดงโนราสิบสองท่าของโนราพ้น หอเพชร พ.ศ. ๒๕๕๘
การบันทีกเผยแพร่ทางอินเทอร์เน็ต
๑. ทางเฟสบุ๊กแฟนเพจ ชื่อ “ศาสตร์โนรา ลูกศิษย์ครูธรรมนิตย์ นิคมรัตน์” โดยเผยแพร่ความรู้ในรูปแบบของบทความ ท่ารำโนรา ภาพการแสดงต่าง ๆ และคลิปวีดิโอการแสดงโนราในแต่ละที่
๒. ทางยูทูป โดยใช้ชื่อว่า “Tammanit Nikomrat” โดยรวบรวมคลิปการแสดงของผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ และคลิปการแสดงโนราของครูโนราท่านอื่น ๆ ไว้ที่นี้ https://www.youtube.com/chanel/UC8vkok7Obso6kzGHKRN_FNQ ทางช่องยูทูป :Tammanit Nikomrat
๓. เว็บไซต์ Asian Traditional Theatre and Dance by Jukka O. Miettinen ได้นำาข้อมูลเกี่ยวกับโนรามาเผยแพร่ ชื่อเว็บไซต์ http://www.xip.fi/atd/thailand/nora-archaic-dance-dance drama.html
งานเฉลิมฉลองโนราภูมิปัญญาแห่งแผ่นดิน Thai PBS ณ วัดพะโคะ จังหวัดสงขลา วันที่ ๒๕ - ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๕
การบันทึกเผยแพร่ทางวิทยุ ได้แก่
พ.ศ. ๒๕๕๘ : สัมภาษณ์ในรายการระหว่างบรรทัด เกี่ยวกับการแสดง ชุดครู / The Master การแสดงในคอนเสิร์ตสายสัมพันธ์สองแผ่นดิน ครั้งที่ ๖ ณ สถานีวิทยุ China Radio International. CRI กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน
พ.ศ. ๒๕๕๘ : สัมภาษณ์พิเศษ “โนรา...มหัศจรรย์แห่งนาฏลีลาแดนใต้” รายการขบวนการคนตัวเล็ก FM 105 MHz. คลื่นสีขาวเพื่อเด็กและครอบครัว
พ.ศ. ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์ เรื่อง การแสดงชุด “โหมโรงเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว : ดนตรีสามประสานของชุมชนปัตตานี” รายการโอเลี้ยงเสียงหล่อ ทางสถานีวิทยุ ม.อ.หาดใหญ่
พ.ศ. ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์ในรายการเจาะลึกภาษาไทยถิ่นใต้ จัดโดยสำนักงานราชบัณฑิตยสภาออกอากาศทางสถานีวิทยุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สงขลา
พ.ศ. ๒๕๖๒ : สัมภาษณ์ เรื่อง “กำเนิดโนรา” และ “พัฒนาการโนรา” ในรายการ “สบาย..สบายหลังข่าว” สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย FM 92.5 MHz และ AM 891 KHz
พ.ศ. ๒๕๖๒ : สัมภาษณ์ เรื่องการแสดงโนรา การพัฒนาสู่มรดกภูมิปัญญาที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโกรายการโอเลี้ยงเสียงหล่อ ทางสถานีวิทยุ มอ.หาดใหญ่
พ.ศ. ๒๕๖๓ : ให้สัมภาษณ์นักข่าวอมรินทร์ทีวี รายการคุยกับคุณจิตดี ศรีดี
งานเผยแพร่ผ่านทางโปสเตอร์ และสื่ออื่นๆ
- โปสเตอร์ประชาสัมพันธ์: เทศกาลสานศิลป์ในสวน อุทยานเบญจสิริ (พ.ศ. ๒๕๕๕) งานมหกรรมวัฒนธรรม เอเชียอาคเนย์ Aasia Helsingissa ประเทศฟินแลนด์ (พ.ศ. ๒๕๔๔) งานนิทรรศการนิเวศวัฒนธรรมไตรภาค (พ.ศ. ๒๕๔๘) งานสะตอไนท์ โดยสมาคมชาวปักษ์ใต้แห่งออสเตรเลีย (พ.ศ. ๒๕๕๐) งานเทศกาลวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ต (พ.ศ. ๒๕๕๓) งานประเพณีบุญสารทเดือนสิบ จังหวัดนครศรีธรรมราช (พ.ศ. ๒๕๔๗) งานการประชุมวิชาการและเสนอผลงานวิจัยและสร้างสรรค์ระดับชาติและนานาชาติ ศิลปากรวิจัยและสร้างสรรค์ที่ ๙ บูรณาการศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมเฉลิมพระเกียรติ ๖ รอบ พระชนมพรรษา (พ.ศ. ๒๕๕๙) งานวันสงกรานต์ “หาดใหญ่มิดไนท์สงกรานต์” (พ.ศ. ๒๕๕๘ และ พ.ศ. ๒๕๖๒) สัมภาษณ์ ๕ บุคคลในภาพแห่งความทรงจำ โอกาสวันคล้ายประสูติสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒนวรขัตติยราชนารี (พ.ศ. ๒๕๕๙) งานทอดกฐินสามัคคี วัดเกาะวัด อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา (พ.ศ. ๒๕๖๐) คอนเสิร์ตวัฒนธรรมอัจฉริยะศิลปินเมืองใต้ บ้านชลบุตร อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา (พ.ศ. ๒๕๖๐) พิธีเปิดงานปีท่องเที่ยวไทย วิถีไทย เก๋ไก๋ยั่งยืน ณ สยามดิสคัฟเวอรี่ กรุงเทพมหานคร (พ.ศ. ๒๕๖๐) งาน KAMPOENG NUSANTARA DAT, DIDIK NINI THOWOK ประเทศอินโดนีเซีย (พ.ศ. ๒๕๖๐) เทศกาลดนตรีอมตะสยาม ณ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล (พ.ศ. ๒๕๖๑)
- โปสเตอร์เพื่อการศึกษา: ชุดเอกลักษณ์ไทย ภาคใต้ ชุดสถานที่ท่องเที่ยว - สิ่งน่ารู้ ภาคใต้และชุดการแสดงและระบำภาคต่าง ๆ ของไทย
- เป็นแบบโนราแต่งกายด้วยชุดสีม่วงร่ายรำในขณะที่นักดนตรีโนรากำลังเป่าปี่ในภาพฝีพระหัตถ์ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งพระราชทานให้กับศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) หลังจากทอดพระเนตรการแสดงโนราในพิธีเปิดการประชุมวิชาการนานาชาติ The SAC International Conference 2015 การแสดงพื้นบ้านในอาเซียน
การเผยแพร่ ผ่านการเสวนา หรือการประชุมวิชาการต่าง ๆ
พ.ศ. ๒๕๕๔ : สัมมนาและจัดการแสดงมหกรรมโนราเยาวชน สงขลา - พัทลุง
พ.ศ. ๒๕๕๗ : วิทยากรในการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ เพลงบอกโนรา หนังตะลุง ลิเกป่า ศาสตร์-ศิลป์ ถิ่นใต้ที่ควรค่าการเรียนรู้และการสืบสาน ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๕๘ : เสวนาเรื่อง “กว่าจะเป็นครูโนรา : โนรายก ชูบัว” ในงานอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมเชิดชูศิลปินแห่งชาติ “โนรายก ชูบัว” ณ ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมและสวนบุรพาจารย์ จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๕๘ : นำเสนอผลงานวิชาการ “โนราพื้นบ้าน” The International Conference on Development of Environment Tourism, Economics Politics Arts and Heritage (ICDETAH 2015), Terengganu Malaysia ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๘ : สาธิตการแสดงพื้นบ้าน โนรา (ภาษาอังกฤษ) การประชุมวิชาการนานาชาติการแสดงพื้นบ้านในอาเซียน The Folk Performing Arts in ASEAN เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
พ.ศ. ๒๕๕๙ : เสวนาในหัวข้อ “ไทยนาฏยคีตาอาเซียน” ในงานสัมมนาวิชาการนานาชาติสานสัมพันธ์วัฒนธรรมอาเซียน นาฏยคีตาอาเซียน การเปลี่ยนแปลง การปรับตัวและพลังสร้างสรรค์ พ.ศ. ๒๕๕๙ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
พ.ศ. ๒๕๕๙ : "East meets West" Stage Performance in Thailand บรรยายหัวข้อ ศิลปินพื้นบ้านภาคใต้สู่การศึกษา ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๕๙ : บรรยายพิเศษ ภูมิปัญญาไทยกับศิลปะการแสดง ในหัวข้อ “ภูมิปัญญาโนราใต้”ณ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร
พ.ศ. ๒๕๕๙ : สัมมนาวิชาการ เรื่อง “การวิจัยนาฏกรรมแนวสร้างสรรค์” ในหัวข้อ โนราสร้างสรรค์ สังข์ทอง ตอนเลือกคู่ ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๖๐ : เสวนาทางวิชาการ “เย็นศิระเพราะพระบริบาล” เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรในหัวข้อ “โนราในสมัยรัชกาลที่ ๙” ณ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก
พ.ศ. ๒๕๖๐ : วิทยากร โครงการสัมมนาศิลปะการแสดงพื้นบ้านภาคใต้ เรื่อง “โนราควน” วันที่ ๑๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ณ ห้องภูมิปัญญาศิลป์ ศูนย์ส่งเสริมศิลปะและวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๖๑ : เสวนา “ละครโนราร่วมสมัย ไกรทอง โนรา ชาละวัน” ละครวิทยานิพนธ์ หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาศิลปะการแสดง) ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๖๑ : ประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ ๓ สานสัมพันธ์วัฒนธรรมอาเซียนประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๑ ภายใต้แนวคิด “ศิลปหัตถกรรมอาเซียน" The 3rd Nationaland International Conference on Weaving ASEAN Cultural Connection “ASEAN Art and Craft” ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๖๑ : วิทยากรร่วมในงานสัมมนา “แนวคิดสู่การสร้างสรรค์งานทางด้านศิลปะการแสดง”การแสดงโนราสร้างสรรค์ ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๖๒ : ประชุมเพื่อกำหนดเกณฑ์การประกวดดนตรีและการแสดงพื้นบ้าน ถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พ.ศ. ๒๕๖๒ ณ โรงแรมฮิป กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๖๒ : เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเพื่อเตรียมการเสนอในราเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อยูเนสโก ณ กระทรวงวัฒนธรรม
เทศกาลศิลปะนานาชาติบ้านนพรัมภาสงขลา
พ.ศ. ๒๕๖๒ : เสวนาหัวข้อ “โนรากับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อยูเนสโก” โดยชมรมทักษิณสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
พ.ศ. ๒๕๖๒ : ถ่ายทอดศิลปะการแสดงโนราเบื้องต้นให้กับแม่บ้านและสตรีชาวไทยและญี่ปุ่น
พ.ศ. ๒๕๖๒ : ถ่ายการรำโนราพื้นฐานและการร้องกลอนให้กับเยาวชน ณ โรงเรียนชะอวดเคร่งธรรมวิทยา จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๖๒ : อบรมโนราให้กับเยาวชนสถาบันการศึกษากรุงเทพมหานคร โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พ.ศ. ๒๕๖๓ : ประธานคณะกรรมการจัดทำหลักสูตรอบรมโนราจำนวน ๔ หลักสูตร ณ อาศรมวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๖๓ : นิทรรศการเผยแพร่องค์ความรู้โนราให้ผู้เข้าประกวดมิสแกรนด์สงขลาได้ศึกษาและปฏิบัติท่ารำโนราเพื่ออนุรักษ์ศิลปะการแสดงโนราภาคใต้และนำไปใช้ประโยชน์ในการประกวดระดับประเทศ ณ อาคารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ จังหวัดสงขลา
การเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมในต่างประเทศ
พ.ศ. ๒๕๒๒ : งานประจำปีวัดไทย ณ รัฐเคดาร์ ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๓๐ : เทศกาลเที่ยวเมืองไทย ณ กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเชีย
พ.ศ. ๒๕๒๙ : งานเอเชียนเกมส์ ณ กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้
พ.ศ. ๒๕๓๔ : งานมหกรรมพื้นบ้านนานาชาติ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์
พ.ศ. ๒๕๓๕ : งานมหกรรมเด็กแห่งโลก ประเทศตุรกี
พ.ศ. ๒๕๓๗ : เทศกาลพื้นบ้านนานาชาติเมืองดิยองต์ประเทศฝรั่งเศส
พ.ศ. ๒๕๓๙ : งานเที่ยวเมืองไทย ณ สถานเอกอัครราชทูตไทยประจําเวียงจันทร์ ประเทศลาว
พ.ศ. ๒๕๔๖ : โครงการพัฒนาความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมกับต่างประเทศ ประเทศสิงคโปร์
พ.ศ. ๒๕๔๖ : งานเทศกาลระบำรำเต้น เมืองบอมเบย์ ประเทศอินเดีย
พ.ศ. ๒๕๔๗ : เทศกาลพื้นบ้านนานาชาติ เมืองเวลล์ ประเทศอังกฤษ
พ.ศ. ๒๕๔๘ : โครงการสัปดาห์วัฒนธรรมไทย ณ กรุงโรม ประเทศอิตาลี
พ.ศ. ๒๕๔๙ : โครงการมหกรรมวัฒนธรรมพื้นบ้านเอเซียอาคเนย์ ณ เมืองเฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์
พ.ศ. ๒๕๕๐ : โครงการสอนหลักสูตรโนราเบื้องต้นณ นครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย
พ.ศ. ๒๕๕๑ : เทศกาลหนังตะลุงไทย - อินโดนีเซีย ณ พิพิธภัณฑ์ Te Pa Pa เมืองเวลลิงตัน ประเทศนิวซีแลนด์
พ.ศ. ๒๕๕๑ : โครงการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทย ณ รัฐเคดาห์ ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๒ : โครงการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทย ณ มณฑลยูนนาน ประเทศจีน
พ.ศ. ๒๕๕๖ : Workshop โนราพื้นฐานในงาน Sibu International Dance Festival 2013 ประเทศมาเลเชีย
พ.ศ. ๒๕๕๖ : Esplanade Outdoor Theatre & Esplanade Concourse, da:ns Festival 2013 ประเทศสิงคโปร์
พ.ศ. ๒๕๕๖ :งานสายสัมพันธ์สองแผ่นดินไทย - จีน ครั้งที่ ๖ ณ กรุงปักกิ่ง เมืองหั่งโจว และนครเซียงไฮ้ ประเทศจีน
พ.ศ. ๒๕๕๖ : สอนโนราที่คณะ Music and Performing Arts มหาวิทยาลัย Sultan Idris Education ประเทศมาเลเชีย
พ.ศ. ๒๕๕๖ : สอนโนราให้กับเยาวชน ณ วัดพุทธชยันตี กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๗ : สอนโนราให้กับเยาวชน ณ วัดพุทธชยันตี กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๗ : Tari '14 9th International Dance Festival, Aswara ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๗ : สอนโนราที่สถาบัน Aswara (National Academy of Arts Culture and Heritage) ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๕๘ : NORA Dance Explored (da:ns Festival 2015) Esplanade Concourse, Singapore
พ.ศ. ๒๕๖๐ : เทศกาลพื้นบ้านนานาชาติ KulFest 2017เมืองยอคยา กาต้า ประเทศอินโดนีเซีย และร่วมขับร้องและบรรเลงดนตรีในการแสดงศิลปะนิพนธ์ที่สถาบัน Aswara Academy ประเทศมาเลเซีย
พ.ศ. ๒๕๖๒ : งานเทศกาล Dance Festival โรงละครเอสพลานาด มารีน่าเบย์ ประเทศสิงคโปร์
พ.ศ. ๒๕๖m : Amazing Thailand In Cunna ประเทศญี่ปุ่น
พ.ศ. ๒๕๖๓ : งานช่วยเหลือทหารผ่านศึกอเมริกา วัดพุทธบูชา ประเทศสหรัฐอเมริกา
พ.ศ. ๒๕๖๕ : นิทรรศการศิลปะร่วมสมัยและกิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรม “มรดกโนรา : Spirit of NORA" ณ Palazzo Pisani Santa Marina นครเวนิส ประเทศอิตาลี
การอบรมดนตรีโนว่า พรานให้กับเยาวชนบ้านเชิงเขา ตำบลปะลุกาสาเมาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส
การอบรมโนราให้กับเยาวชนเทศบาลตำบลนา ทวีอำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
การถ่ายทอดความรู้
ผลงานด้านการสอนโนราเพื่อปลูกฝังเอกลักษณ์ภาคใต้ ได้แก่ โรงเรียนและชุมชนต่าง ๆ มี ๒ รูปแบบ
๑) ครูและทีมงานลงปฏิบัติในพื้นที่ของชุมชน
๒) ครูและทีมงาน เป็นศูนย์กลางปฏิบัติ
พ.ศ. ๒๕๔๔ - ๒๕๕๐ : สอนโนราและดนตรีให้กับนักเรียนโรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๘ - ปัจจุบัน : จัดทำหลักสูตรศิลปะการแสดงสอนวิชาโนราเป็นวิชาเอกและวิชาบังคับในหลักสูตรให้กับนิสิตสาขาศิลปะการแสดงคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
รางวัลและเกียรติคุณที่ได้รับ
พ.ศ. ๒๕๓๔ : รางวัลบุคคลดีเด่นด้านวัฒนธรรม สโมสรไลออนส์ อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๓๕ : บุคคลตัวอย่างด้านศิลปวัฒนธรรม กองทุนส่งเสริมศิลปะและวัฒนธรรม อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๔๑ : รางวัลสื่อพื้นบ้านเพื่อเยาวชน (สื่อพื้นบ้านภาคใต้) ครั้งที่ ๑๖ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติและคณะอนุกรรมการพิจารณาผลงานสื่อมวลชนดีเด่นเพื่อเยาวชน
พ.ศ. ๒๕๔๗ : รางวัลพระสิทธิธาดาทองคำ ผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาศิลปะการแสดงพื้นบ้านและศาสนา โดยมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ รับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรดา
พ.ศ. ๒๕๕๕ : รางวัลราชมงคลสรรเสริญ ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาศิลปะการแสดงประจำปี ๒๕๕๕ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี
พ.ศ. ๒๕๕๖ : รางวัลบุคคลดีเด่น ด้านส่งเสริมศิลปะและวัฒนธรรม ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๖ โดยมหาวิทยาลัยทักษิณ รับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
รางวัลศิลปินดีเด่นจังหวัดสงขลา สาขาศิลปะการแสดง (โนรา)
พ.ศ. ๒๕๕๙ : รางวัลศิลปินดีเด่นจังหวัดสงขลา สาขาศิลปะการแสดง (โนรา) สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสงขลา
พ.ศ. ๒๕๕๙ : ได้รับการคัดเลือกเป็นบุคคลในภาพแห่งความทรงจํา เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน์ วรขัตติยราชนารี โดยกระทรวงวัฒนธรรม
พ.ศ. ๒๕๖๐ : รางวัลเพชรสยาม สาขาศิลปะการแสดงพื้นบ้าน ประจำปี ๒๕๖๐ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
พ.ศ. ๒๕๖๐ : รางวัลศิลปินแห่งสถาบันวัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวัฒนา สาขาดนตรีและนาฏศิลป์สถาบันวัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
พ.ศ. ๒๕๖๑ : รางวัลปิตาภรณ์แผ่นดิน เป็นผู้ทำคุณประโยชน์ด้านทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม จากสํานักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
พ.ศ. ๒๕๖๑ : รางวัลคนดีศรีสงขลา - ข้าราชการคนศรีสงขลา ประจำปี ๒๕๖๐ โดยมูลนิธิเรารักสงขลาเฉลิมพระเกียรติและองค์กร ๑๕ ภาคีการบริหารจัดการ
พ.ศ. ๒๕๖๑ : รางวัลปราชญ์ไทยภาคใต้ สาขาศิลปะการแสดง โดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พ.ศ. ๒๕๖๒ : รางวัลบุคคลเกียรติยศ มูลนิธิโกมลคีมทอง สาขาอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. ๒๕๖๒ : รางวัลอนุสรณ์สงขลานครินทร์ เป็นผู้อุทิศตนในการอนุรักษ์และสืบสานศิลปะการแสดงโนราของภาคใต้ด้วยความทุ่มเทและเสียสละมาร่วม ๔๐ ปี
การทำคุณประโยชน์เพื่อสังคม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธรรมนิตย์ นิคมรัตน์ ได้สละเวลาทำคุณประโยชน์เพื่อสังคมในด้านต่าง ๆ โดยมุ่งเน้นการเผยแพร่ให้ความรู้ และสืบสานศิลปะโนราไม่ให้สูญหายโดยไม่ได้หวังสิ่งตอบแทน
ชีวิตปัจจุบัน
๑. หน้าที่ที่รับผิดชอบ ยังคงสอนวิชาโนราให้กับนิสิตวิชาสาขาการแสดง คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
๒. ปฏิบัติหน้าที่เป็นครูผู้สอน หรือวิทยากรโนราให้กับสถาบันการศึกษา ชุมชนที่ต้องการการเรียนรู้ ถ่ายทอดการแสดงโนราแบบฉบับขุนอุปถัมภ์นรากรให้กับเยาวชนทุกระดับ
๓. ร่วมการแสดงโนราโรงครู และประกอบพิธีกรรมในโอกาสสำคัญที่แสดงถึงความภาคภูมิใจในรากเหง้าและเอกลักษณ์ของการแสดงโนราโรงครู
๔.การเผยแพร่โนราในชุมชนทั่วไปให้กับเยาวชนและต่างประเทศ