ศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช 2564

คำปรารภ

ศิลปินแห่งชาติ เป็นปราชญ์ผู้มีภูมิปัญญาเป็นเลิศด้านศิลปะ ถือเป็นปูชนียบุคคลผู้มีคุณูปการต่อประเทศชาติ ด้วยความรู้ความสามารถและความเชี่ยวชาญที่ได้สั่งสมมาอย่างต่อเนื่องยาวนานปรากฏเป็นผลงานอันทรงคุณค่า เป็นที่ยอมรับ ยกย่องชื่นชม และเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาเรียนรู้ของศิลปินรุ่นต่อมา รวมถึงช่วยเสริมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีและเผยแพร่ชื่อเสียงของประเทศ

รัฐบาลมีนโยบาย รักษา สืบทอด ศิลปวัฒนธรรมของชาติทุกสาขา รวมถึงการส่งเสริม สนับสนุนศิลปินทุกประเภท เพื่อการสร้างสรรค์ผลงานออกสู่สาธารณชน ดังนั้น เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูเกียรติศิลปินให้มีขวัญกำลังใจในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะให้เป็นมรดกของแผ่นดิน กระทรวงวัฒนธรรมโดยคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ จึงได้ประกาศยกย่องเพื่อเชิดชูเกียรติศิลปินผู้อุทิศตนในการสร้างสรรค์และถ่ายทอดผลงานศิลปะให้เป็นศิลปินแห่งชาติมาตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๒๘ เป็นต้นมา

ในนามของกระทรวงวัฒนธรรม ผมขอแสดงความยินดีและภาคภูมิใจกับศิลปินแห่งชาติประจำปี ๒๕๖๔ ทั้ง ๓ สาขา คือ สาขาทัศนศิลป์ สาขาวรรณศิลป์ และสาขาศิลปะการแสดง จำนวน ๑๒ ท่าน เกียรติประวัติผลงานของแต่ละท่านที่ปรากฏในหนังสือศิลปินแห่งชาติเล่มนี้ จะเป็นประโยชน์และช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ศิลปินรุ่นใหม่ เพื่อร่วมกันสร้างสรรค์ ต่อยอดศิลปวัฒนธรรมไทยประเภทต่าง ๆ ซึ่งถือเป็น Soft Power และเป็นต้นทุนสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อน สังคม เศรษฐกิจ และส่งเสริมภาพลักษณ์ของประเทศให้เป็นที่ประจักษ์ในเวทีโลก

(นายอิทธิพล คุณปลื้ม)

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม

สาร

คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ของทุกปี ซึ่งเป็นวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระมหากษัตริย์ รัชกาลที่ ๒ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์เป็นวันศิลปินแห่งชาติ ด้วยเป็นที่ประจักษ์ในพระปรีชาสามารถล้ำเลิศในศิลปกรรมหลากหลายสาขาทรงสร้างแบบแผนด้านศิลปกรรมให้เป็นเอกลักษณ์ เป็นเกียรติภูมิ และความภาคภูมิใจของชาติสืบทอดมาจนปัจจุบัน นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้

กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม ตระหนักถึงความสำคัญของศิลปินผู้สร้างสรรค์งานศิลปะไว้เป็นมรดกสำคัญของชาติ จึงได้คัดเลือกศิลปินผู้เปี่ยมด้วยทักษะความรู้ความสามารถ มีความเชี่ยวชาญเป็นเลิศในด้านศิลปะ มีผลงานอันทรงคุณค่า เป็นที่ยอมรับทั้งในประเทศและต่างประเทศ ประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นศิลปินแห่งชาติ จำนวน ๓ สาขา ได้แก่ สาขาทัศนศิลป์ สาขาวรรณศิลป์ และสาขาศิลปะการแสดง โดยดำเนินการมาตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๒๘ จนถึงปัจจุบัน มีศิลปินได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ จำนวน ๓๔๓ คน

ในโอกาสนี้ ได้จัดพิมพ์หนังสือศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๖๔ ขึ้น เพื่อเผยแพร่เกียรติประวัติ แนวคิด และผลงานของศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๖๔ รวมถึงข้อมูลที่เป็นสาระความรู้ต่าง ๆ เกี่ยวกับศิลปินแห่งชาติ โดยมุ่งหวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อผู้สนใจทั่วไปได้ศึกษา และเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะต่อไป

(นางยุพา ทวีวัฒนะกิจบวร)

ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม

คำนำ

ศิลปิน ศิลปะ และวัฒนธรรมบ่งบอกถึงความเป็นชาติ ศิลปินไทยจํานวนมากได้สร้างสรรค์ผลงานไว้ให้แก่ประเทศชาติในสาขาต่าง ๆ ซึ่งมีทั้งสาขาทัศนศิลป์ สาขาวรรณศิลป์ และสาขาศิลปะการแสดง ทำให้ประเทศไทยได้รับการยกย่องสรรเสริญจากนานาประเทศว่าเป็นประเทศที่มีวัฒนธรรม และอารยธรรมสูงส่ง ศิลปินแห่งชาติเป็นนักปราชญ์ที่มีความรู้ความสามารถทางศิลปะเป็นทรัพยากรบุคคลที่มีคุณค่า เป็นบุคคลที่ได้อุทิศตนสร้างสรรค์ผลงานศิลปะอันล้ำค่าไว้เป็นมรดกของแผ่นดินตลอดระยะเวลายาวนาน มีผลงานเป็นคุณูปการต่อการเรียนรู้ เพื่อนำไปประยุกต์ใช้และเป็นแบบอย่างตลอดมา ดังนั้น เพื่อเป็นการส่งเสริมสนับสนุนศิลปินให้มีขวัญกำลังใจ สามารถสร้างสรรค์ผลงาน พัฒนางานศิลปะให้ตกทอดเป็นมรดกลูกหลานต่อไป กรมส่งเสริมวัฒนธรรมจึงได้ดำเนินการสรรหาและคัดเลือกเพื่อประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติศิลปินแห่งชาติ รวมทั้งสนับสนุนให้มีการเผยแพร่และถ่ายทอดผลงานตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๒๘ เป็นต้นมา

กรมส่งเสริมวัฒนธรรมได้ตระหนักถึงความสำคัญของการเผยแพร่ผลงานอันเป็นภูมิปัญญาและศิลปวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่ศิลปินแห่งชาติแต่ละท่านได้สร้างสรรค์ไว้ในแผ่นดิน เพื่อเป็นสื่อในการศึกษาเรียนรู้ จึงได้จัดพิมพ์หนังสือประวัติชีวิต ผลงาน และแนวคิดของศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๖๔ ที่ได้รับการประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติจากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ จำนวน ๑๒ คน

กรมส่งเสริมวัฒนธรรมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๖๔ เล่มนี้จะเป็นส่วนสำคัญในการสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้ที่มีความสนใจงานศิลปะเกิดพลังที่จะสืบสานสร้างสรรค์ศิลปะให้เจริญก้าวหน้า และเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาค้นคว้าทางด้านศิลปวัฒนธรรม อีกทั้งขอขอบคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่านที่ได้อนุเคราะห์ข้อมูลและภาพประกอบในการจัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้ เป็นการร่วมกันรักษาสมบัติของแผ่นดินให้คงอยู่และสืบทอดต่อไป

(นายชาย นครชัย)

อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม